1. (bax: kontuziya)
müharibə əsnasında səngərdə top mərmilərinin intensiv səsindən təsirlənən əsgərlərdə psixoloji pozuntulardır.
1-ci dünya müharibəsində ingilislər tərəfindən shell shock adlandırılan bu xəstləlik müasir günümüzdə posttravmatik stres pozğunluğu adlanır. by xəstəlikdən əziyyət çəkən əsgərlər ayaq üstə dayanmağa və sərbəst şəkildə yeriməyə çətinlik çəkirdilər. əllərində silah tuta bilmirdilər, adi əşyalardan qorxuları var idi (papaq, ayaqqabı və s.). buna görədə ilk vaxtlar bu əsgərləri qorxaq və fərari adlandırıb güllələyirdilər. xəstəlik olduğu anlaşılandan sonra bu əsgərləri cəbhədən uzaqlaşdırırdılar. ilk vaxtlar həkimlər elə düşünürdülər ki, bu xəstəlik top mərmilərinin müxtəlif səbəblərdən beyinin mexaniki zədələnməsi ilə ortalığa çıxır, buna görədə adı mərmi şoku qoyulmuşdur. sonradan heç bir xəstədə fiziki travma aşkar olunmadığına görə bu xəstəliyin tamamilə psixoloji olduğu ortalığa çıxdı. bəlli bir müalicəsi yoxdur. fransada 1960-cı illərədək belə xəstələr tapmaq mümkün idi.